खुल्ला कारागार बनाउने प्रकृया अघि बढाउ

क्षमता भन्दा तेव्वर कैदी वन्दी रहेको जिल्ला कारागार कार्यलय काभ्रेको अवश्था दयनीय बन्दै गएको छ । क्षमता भन्दा तेव्वर कैदी वन्दी अहिले जिल्ला कारागारमा छन् । व्यवस्थापनमा त यसले समस्या ल्याउँछ नै यसले कारागारको सुरक्षा संवेदनशिलता समेत बढाएको छ ।
हालसालै एक जना कैदी बन्दीको त कारागार भित्रै मृत्यु नै भयो । यहाँका कैदीको दैनिकी समेत कष्टकर बन्दै आएको छ । भुईमा सुत्नको लागि समेत पर्याप्त ठाँउ छैन । कारागारको भवन समेत जीर्ण बन्दै गइरहेको छ । ६६ जनाको क्षमता रहेको काभ्रेमा हाल १ सय ६६ केदी बन्दी छन् । कारागारमा झण्डै ३० को हाराहारीमा मानसिक रोगी समेत छन् ।
राजधानीसँग नजिक रहेको जिल्ला भएकाले पनि केन्द्रिय कारागारले पनि बन्दीलाई काभ्रे पठाउने गर्नाले पनि यहाँ कैदीको चाप छ । जिल्ला प्रशासन कार्यलयले १ हजार जना सम्म कैदी बन्दी अट्ने सुविधा सम्पन्न खुल्ला कारागार निर्माणको लागि निर्देशन दिएपनि त्यो हुन सकेको छैन । जिल्ला कारागारको आफ्नै जग्गा नहुनु र उपयुक्त स्थानमा जग्गा नपाउनुले पनि खुल्ला कारागार बनाउने योजना सफल हुन सकिरहेको छैन ।
जिल्ला कारागार भित्र केही दिन अगाडी भएको घटना प्रतिनीधिमुलक मात्रै हो । कैदी बन्दीको चाप यही अवश्थामा रहिरहने, भौतिक अवश्थामा सुधार नगरिने हो भने यहाँ फेरी अर्को दुर्घटना ननिम्तेला भन्न सकिदैन । कैदी बन्दीको सुरक्षाको प्रश्नसँगै उनीहरुको कष्टकर दैनिकी पनि जोडिन्छ । हुन त देशभरकै कारागारको अवश्था यस्तै छ, कतिपय ठाँउमा यस्तै घटना घटिरहेका पनि छन्, तर आर्थिक अभाव लगायतका कारण देखाउँदै सरकार यस्ता कुरामा पछि परिरहको छ ।
जिल्ला कारागार कार्यलय काभ्रेको बन्ने भनिएको खुल्ला कारागारको प्रकृया अघि बढ्नुपर्ने देखिन्छ । सरोकारवाला निकाय जिल्ला प्रशासन कार्यलय, जिल्ला कारागारले यो मुद्धालाई प्राथमिकतामा राखेर प्रकृया अगाडी बढाउनुपर्छ । हैन भने कारागार भित्र हुन सक्ने अर्को सम्भावित दुर्घटनाको भागिदार हामी आफै बन्नुपर्ने स्थिती छ ।