आधुनिकता तर्फ कृषि प्रविधी गोरु बेच्दै पावरटिलर

ज्ञानमणि कालोटोपी ÷ मण्डन

चण्डेनी मण्डनका कृषक कृष्ण प्रसाद नेपाल पाँच वर्ष अगाडि सम्म घरमा २ हल गोरु पाल्थे ।  तर अहिले सबै गोरु बेचेर पावरटिलर खरिद गरेका छन् । यसले उनीसँगै गाउँका अन्य कृषकहरुलाई पनि सजिलो भएको छ । खेतवारी जोत्न उनीहरु अहिले पावर टिलरको प्रयोग गर्छन् ।

जिल्लाको मण्डन भेगका अधिकांश कृषकहरु अहिले आधुनिक कृषि प्रणाली तर्फ आकर्षित भएका छन् । पुरानो प्रणालीबाट सोचे जस्तो आम्दानी हुन नसकेपछि उनीहरु अहिले कृषिमा आधुनिक प्रविधी अपनाउन थालेका हुन् । विशेष गरी पाँचखाल, कुन्तावेशी, राम्चेवेशी , ढाइटार र जोगिटार लगायतका स्थानका कृषकहरुले खेती गर्ने नयाँ प्रविधी अपनाउन थालेका हुन् । आधुनिक प्रविधीबाट पहिले भन्दा राम्रो उत्पादन समेत हुने उनीहरु बताउँछन् । यसबाट खनजोत गर्दा कामदार पनि थोरै भए पुग्छ । अहिले गाउँहरुमा पावरटिलरको फाइदा बुझेपछि गोरु पाल्नेहरुको संख्या ह्वात्तै घटेको छ ।

कृषकहरु अहिले खेतबारी खनजोत गर्न गोरुको प्रयोग छोड्दै पावर टिलरको प्रयोग गर्न थालेका छन् । गोरुको  प्रयोग झण्झटिलो र खर्चिलो भएको तथा पावरटिलरको प्रयोगबाट सस्तोमा उत्पादन वढ्ने हुँदा प्रयोग छोडेको राम्चेवेशीका कृषक काशिनाथ न्यौपानेले बताए । ‘पुरानो प्रविधीबाट खेती गर्दा कम उत्पादन हुने ग¥थ्यो । वढ्दो जनसंख्यालाई यसले धान्न सक्ने अवस्था पनि थिएन ।’ न्यौपाने भन्छन्–“ त्यसैले हामी कृषिमा नयाँ प्रयोगहरु गर्दै आईरहेका छौं ।”

यो क्षेत्रका कृषकहरुले हाइब्रिड जातका अन्नबाली र तरकारी रोप्दै आएका छन् । उनीहरुले गाउँ–गाउँमा सञ्चालन भएका कृषक पाठशालाबाट सीप सिक्ने गरेका छन् । जसले गर्दा खेती गर्न सजिलो भएको उनीहरु बताउँछन् ।

कृषि सामाग्रि खरिदका लागि कृषकहरुलाई सरकारले सहयोग गर्ने भनिए पनि यहाँका कृषकहरु भने यसबाट बञ्चित छन् । यसका लागि उनीहरु आफैंले लगानी गरेका छन् । तालिमका लागि कृषि अनुसन्धान परिषदबाट केहि वर्ष पहिले यी भेगहरुमा कृषि विज्ञहरु पूगेका थिए । त्यहाँ नयाँ जातका तरकारी र धान, गहुँ , मकै लगायतका बालीहरुको पनि परिक्षण खेती गरिएको थियो । प्रशिक्षक टोलीले कृषकहरुलाई पावरटिलर गाउँमै लगेर यसलाई संचालन गर्ने तरिका पनि सिकाएको थियो । अहिले यी भेगका करिव २ सय भन्दा वढि कृषकहरुले यसको खरिद गरिसकेको र दश हजार भन्दा वढिले प्रयोग गर्ने गरेका छन् ।

पावरटिलरका साथै अहिले गहुँ र धान झार्ने थ्रेसर मेसिन पनि प्रयोग गर्छन् । यी मेसिनको लागि आवश्यक पेट्रोल अभाव हुँदा भने उनीहरु चिन्तित छन् । किसानलाई यी पदार्थ सहज उपलव्ध गराइदिन उनीहरु सरकारसँग माग गर्छन् ।