यूवाहरु शहरतिर गाउँहरु सुनसान हुन थाले

ज्ञानमणि कालोटोपी ÷ मण्डन

“गाउँमा कुनै खालको रोजगारी पनि छैन, त्यसैले कोही शहर पसेका छन् त कोही विदेश पुगेका छन् । ” गाउँमा युवा नहुनुको कारण खुलाउँदै चण्डेनीका पदमबहादुर नेपालले भने ।
युवाहरु गाउँमा नहुँदा अहिले प्राय गाउँहरु सुनसान छन् । गाउँमा खेतीपाती गर्न समेत कामदारको अभाव हुने गरेको छ । यसले गर्दा कामको ज्याला समेत महंगो छ । चाडवाडमा समेत युवाहरु गाउँमा नहुँदा रमाइलो समेत हुँदैन । कोही विरामी हँुँदा समेत अभाव खड्किने गरेको छ । गाउँहरुमा बालबच्चा, महिला र वृद्धवृद्धाहरु मात्र छन् ।
देशमा रोजगारी नहुँदा विदेशीने युवाको संख्या ठूलो छ । अझ गाउँमा त रोजगारीका सम्भावना नरहँदा युवाहरु विदेश वा शहर पस्न बाध्य छन् । चण्डेनीमण्डन गाविसबाट मात्र गएको केही बर्ष यता करिव २ सयको हाराहारीमा यूवाहरु विदेशिएका छन् । गाउँ छोडेर देशभित्रैका अन्य शहरहरुमा जाने यूवायुवतीहरुको संख्या ५ सय भन्दा वढी छ ।
गाउँहरुमा उच्च शिक्षाको अवसर राम्रो नभएकाले पनि यूवाहरु गाउँ छोड्न बाध्य भएको विन्धवासिनी माविका प्रधानाध्यापक राजु माझीको तर्क छ । माझीका अनुसार, चण्डेनीस्थित आँपचौरको माझी गाउँबाट मात्र उच्च शिक्षा र रोजगारीका लागि बाहिर जाने यूवायूवतीहरुको संख्या ५० जना जति छ । आफ्ना परम्परागत पेशाहरु लोप भएका र गरिवीका कारणले गाउँ छोड्नेहरुको संख्या उल्लेख्य रहेको उनले बताए । यसरी यूवाहरुको गाउँ पलायन दैनिक रुपमा वढिरहेको भएपनि यसलाई रोक्न सक्ने सम्भावना नभएको शिक्षक माझी बताउँछन् । ‘उनीहरुलाई गाउँमा रोजगारीको वातावरण नमिलाए सम्म यूवाहरु बाहिरिने क्रम रोकिदैंन ।’– उनले भने ।
केही वर्ष अगाडि देखि गाउँ छोडेर फर्केका केहि यूवाहरुले गाउँमै कुखुरापालन, गाईपालन, बाख्रापालन तथा तरकारी खेतीको शुरुवात गरेका भएपनि लगानी गर्न नसक्नेहरुका लागि यो पहुँच बाहिरको विषय भएको छ ।
गाउँमा आयमुलक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्न सकिए गाउँमा नै रोक्न सकिने केन्द्रिय दुग्ध उत्पादक सहकारी संघका कोषाध्यक्ष दिपक प्रसाद पौडेलको तर्क छ “ सहकारी संस्थाहरु मार्फत सिप सिकाउँदै कृषिमा यूवाहरुलाई परिचालन गर्ने हो भने कहाली लाग्दो तरिकाले बाहिरिएको जनशक्तिबाट देशले राम्रो फाइदा लिन सकिन्छ । ” उनले भने ।