दशौं हजार कन्याहरु पुजिए, फराकिलो बन्दै कन्या पूजा

काभ्रे । धार्मिक रुपमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिएको कृष्ण जन्माष्टमीको अवसरमा मुलुकका विभिन्न स्थानमा कन्याहरुलाई पुज्ने परम्परा अनुसार काभ्रे जिल्लामा पनि यो संस्कारलाई अझ बलियोसँग स्थापित गर्ने काम भएको छ । यो परम्परा नेवारी समाजमा मात्र सीमित भएकोमा केही वर्षदेखि समग्र रुपमा सबै समुदायले कन्या पूजालाई महत्वपूर्ण पर्वका रुपमा लिएर मनाउँदै आएका छन् ।
हिजोको जस्तो नेवार समुदायमा मात्र सीमित नभई यसले बृहत् रुपमा आफूलाई फराकिलो दायरामा लगेको छ । यसले धर्म, संस्कृति, परम्पराको संवद्र्धन र संरक्षणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने स्थानीय बौद्धिक व्यक्तित्वहरुको ठम्याई छ । आज प्रत्येक टोल–टोलमा यो संस्कारलाई स्थापित गर्नुपर्छ भन्ने युवाहरु नै क्रियाशील भएर अगाडि बढ्नु सकारात्मक पक्ष रहेको सामाजिक व्यक्तित्व कमल बहादुर बस्नेत बताउनुहुन्छ ।
जिल्लाको अधिकांश बस्तीहरुमा यो पटक कन्याहरु पुजिएका छन् । यो परम्परा एक सय चौध वर्षअघिदेखि सुरु भएको शिक्षाविद् प्रेमबहादुर प्रधानले बताउनुभएको छ । कन्या पूजाको आफ्नै महत्व मात्र नभई नारीप्रति गरिने सम्मानको एउटा रुप पनि हो । दैविक शक्तिका रुपमा देवीहरुलाई पुज्नुको महत्व कन्या पूजाले प्रष्ट्याउँछ । सोही अनुरुप यो वर्ष पनि १०औं हजार कन्याहरुलाई श्रीकृष्ण जन्माष्टमीको अवसरमा पुजिएको छ ।

जिल्लाका बनेपा, पनौती (सुब्बागाउँ, दुधमिल, खोपासी, एपाटार, रयाले) धुलिखेल, पाँचखाल, दाप्चा, नाला, साँगा, श्रीखण्डपुर, जनागाल, कुशादेवी, ढुंखर्क, दोलालघाट, शंखु लगायतका स्थानहरुमा कन्याहरू पुजिएका छन् । बनेपामा मात्र ७ हजार कन्याहरू पुजिएको सनातन कन्या पूजा प्रबन्ध समिति काभ्रेका उपाध्यक्ष सुरकृष्ण वैद्यले संवादको क्रममा जानकारी गराउनुभएको छ ।
किंवदन्ती अनुसार नेवारी समुदायमा बेल विवाह नगरेका तथा अन्य समुदायमा रजस्वला नभएका बालबालिकाहरूलाई कन्याको रूपमा पूजा गर्ने गरिन्छ । कन्याहरूलाई पूजा गर्दा कन्याहरू निरोगी हुने, सुख सम्पत्ति पाई खुसी हुने र कन्याहरूलाई दान दक्षिणा दिनेको पनि मनुष्य जीवन सफल हुने धार्मिक आस्था रहेको छ ।
वि.सं. १९५९ साल भाद्र कृष्ण सप्तमीको दिनदेखि सुरु भएको कन्या पूजा नेपालकै एक मात्र कन्याहरू पुज्ने पर्व हो । कन्याहरूको लाममा देव कन्या, नाग कन्या, गन्धर्व कन्या, किन्नर कन्या र किच कन्या समेत मानव कन्याका भेषमा आउने भएकोले उनीहरूलाई आराध्य देवीहरु मानी पूजा गरेमा सार्थक कर्म हुने जनविश्वास रहिआएको छ ।
सनातन कन्या पूजा प्रबन्ध समिति तथा ब्यक्तिगत गरि देशभरबाट आएका दाताहरूले ल्याएको पेडा, स्वारी, जेरी, मालपुवा, सेल, फलफूल, पैसा, बिस्कुट लगायतका सामान दान दिइने गरिन्छ । कन्या पूजाको लागि काभ्रे जिल्लाको अलावा सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, काठमाडौँ, भक्तपुर, ललितपुर, मकवानपुर, पोखरा लगायतका विभिन्न जिल्लाबाट हजारौँ दर्शनार्थीहरुका साथै पुजिनको लागि कन्याहरू आएका थिए ।