१ सय ८४ माझीले नागरिकता पाए “अव बृद्धभत्ता पाउँछौँ की ? ”

ज्ञानमणि कालोटोपी ÷ चण्डेनीमण्डन

विगत लामो समय देखि नागरिकता विहिन जिल्लाको चण्डेनीमण्डन–२ आँपचौरका माझी समुदायले नागरिकता पाएका छन् ।

उनीहरुले नागरिकता नपाएको समाचार विभिन्न संचार माध्यमहरुले पटक–पटक प्रकाशित गरेपछि समाचारको प्रभाव कै कारण उनीहरुले नागरिकता पाएका हुन् । यहि फागुनको १४ र १५ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय काभे्रबाट नागरिकताको घुम्तीटोली गाउँमै पठाएर यहाँका माचmस्हरुलाई नागरिकता दिइएकोे काभे्रका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ऋषिराम ढकालले जानकारी दिए । नागरिकता पाए सँगै माझीहरुमा खुशि र उत्साह थपेको स्थानिय युवा एवं विन्धवासिनी माविका प्रधानाध्यापक राजु माझीले बताए । पटक–पटक प्रयास गर्दा पनि नागरिकता नपाएकै कारण यहाँका करिव १५ जना माझीहरुले वृद्ध भत्ता र सरकारले दिने अन्य सुविधा पनि पाउन सकेका थिएनन् । यस गाउँको करिव पाँच सय जनसंख्या मध्ये नागरिकता पाउने उमेर पुगेका ३ सय जतिले अहिले सम्म पनि नागरिकता पाउन सकेका थिएनन् ।

२००४ सालमा जन्मेकी स्थानिय चाँममाया माझीले आफूले ६५ वर्षको उमेरमा नागरिकता प्रमाणपत्र पाउँदा अहिले सम्म कै खुशीको अनुभव गरिन् ।  गाउँमा पूगेको नागरिकताको घुम्ती टोलीले उनलाई एकै साथ नागरिकता र मतदाता परिचयपत्र दिएको थियो । “६५ बर्षकी भए, अव भने बृद्धभत्ता पाउँछु की जस्तो लागेको छ । ” उनले भनिन् ।

टोलीले उनी जस्ता गाउँका अरु ७१ जना माझीसहित १ सय ८४ जनालाई नागरिकता प्रमाणपत्र वितरण गरेको थियो । तथ्याङ्कमा उल्लेख गरिए अनुसार भने यहाँका सबै माझीहरुले नागरिकता पाउन सकेनन् । रोजगारीको शिलशिलामा धेरैजसो युवाहरु गाउँ छोडेर राजधानी लगायत अन्य शहरमा गएका र यहाँ चेतनाको अझै पनि अभावले केहि व्यक्तिहरुले नागरिकता नपाएका हुन् । उनीहरुले नागरिकता पाउन अव भने सदरमुकाम मै पुग्नु पर्नेछ ।

विसं २०४० साल र ०६३ सालमा पनि गाउँमा नागरिकता बनाउनको लागि टोली पुगेको भएपनि ती टोलीहरुले यहाँका माझीले नागरिकता पाउन सकेका थिएनन् । ०४० सालमा त नागरिकता बनाउनु पर्छ भन्ने चेतना नै थिएन यहाँ । तर ०६३ सालमा भने धेरै जसोले नागरिकता बनाउने तयारी गरेका थिए । तर गाविसमा भएको आन्तरिक कलहका कारण यिनीहरु दोस्रोपटक पनि नागरिकता बनाउनबाट बञ्चित भएका भएपनि अहिले भने नागरिकता पाए पछि धेरै नै खुशी भएका छन् । नागरिकता नभएकै कारण यहाँका वासिन्दाहरु मतदाता नामावलीमा आफ्नो नाम लेखाउन समेत वञ्चित भएका थिए । यहाँबाट विदेश गएका केहि युवाहरुले भने सदरमुकाम धुलिखेल पुगेरै नागरिकता लिएका भएपनि बहुसंख्यक वृद्ध–वृद्धाहरुले नागरिकता लिन सकेका थिएनन् ।

गाउँमा पूगेको घुम्तीटोलीले १ सय १२ जनालाई फोटो सहितको मतदाता परिचयपत्र तथा ११ जनालाई अपाङ्ग परिचयपत्र पनि प्रदान गरेको थियो । प्रमुख जिल्ला अधिकारी ऋषिराम ढकाल नेतृत्वको टोलीले गाउँमा मानिसहरुका लागि स्वास्थ्य शिविर र घरपालुवा पशुहरुका लागि भेटेरीनरी शिविर पनि संचालन गरेको थियो । २ दिन सम्म चलेको शिविरमा ४ सय ७५ जना स्थानियहरुको स्वास्थ्य परिक्षण गरिएको थियो भने १ हजार ३ सय ५५ वटा पशुहरुलाई नाम्लेको औषधी वितरण गरिएको चण्डेनीमण्डनका गाविस सहायक राजु नेपालले बताए । टोलीले यहाँका ५ सय कृषकहरुलाई उन्नत जातका तरकारीहरुको विउविजन पनि वितरण गरेको थियो ।