व्यवसायिक बन्दै मण्डनमा अलैंचीखेती

 ज्ञानमणि कालोटोपी ÷ महादेवस्थान मण्डन

जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र स्थित मण्डनभेगमा अलैंची खेतीको व्यवसायिक शुरुवात गरिएको छ ।

केहि वर्ष अगाडि देखि परिक्षणका रुपमा खेतीगर्न थालिएको अलैंचीबाट राम्रै उत्पादन हुन थालेपछि कृषकहरुले अहिले यसको व्यवसायिक खेती शुरु गरेका हुन् । जिल्लाको महादेवस्थान गाविस स्थित रायोबारी र गहते गाउँमा अलैंची रोप्ने कृषकहरु अहिले पचास जना भन्दा वढि छन् । ‘शुरुमा त फल्दैन जस्तो लागेको थियो ।’ रायोबारीका कृषक रामप्रसाद नेपाल भन्छन्–“अलैंची खेतीबाट अहिले राम्रै उत्पादन शुरु भएको छ ।”रायोबारीमा उत्पादन राम्रो भएको थाह पाए पछि छिमेकी गाउँहरु कुन्तावेसी, आँपघारी, नयाँगाउँ, लगायत अन्य ठाउँका कृषकहरु पनि अहिले अलैंची खेती तिर लागेको नेपालले जानकारी दिए ।

               शुरुमा उत्पादन भएको अलैंचीलाई स्थानिय कृषकहरुले कुन्तावेशी, पाँचखाल र बनेपा लगायतका बजारहरुमा प्रतिकेजी तीनसय रुपैयाँमा बेच्ने गरेका थिए । अहिले अलैंचीको प्रतिकेजी एकहजार भन्दा वढि पर्छ । त्यसैले कृषकहरुले अहिले अलैचीलाई खोल्सा भित्रको कालो सुनको रुपमा लिने गरेका छन् । अलैंची खेतीका लागि सेपिलो जग्गा उपयुक्त हुन्छ । यस्तो ठाउँमा अन्य बालीको कम उत्पादन हुने हुँदा अधिकांश कृषकहरुको रोजाईको विषय बन्दै गएको छ , अलैंची खेती । 

               मण्डनभेगका सेपिला जग्गाहरु हिजोआज विस्तारै अलैंचीका विरुवाहरुले भरिन थालेका छन् । वढ्दो खेती संगै यसमा रोगको संक्रमण पनि वढ्न थाले पछि किसानहरु चिन्तित बनेका छन् ।“बोट मै फलहरु कुहिने समस्या देखिन थालेको छ ।” अलैंची खेती गरेका कृषक सुर्दशन नेपाल भन्छन् –“ यस खेती बारे आवश्यक ज्ञान र रोग बारे जानकारी नहुँदा समस्या परेको छ ।” अलैंची खेतीका लागि आवश्यक कुराहरुको जानकारी पाए यस खेती तर्फ अन्य कृषकहरु पनि लाग्ने उनले बताए ।

               अलैंची खेती गर्न सजिलो छ । एक पटक रोपे पछि यसको झाङ्ग वढ्दै जान्छ । गोडमेल र मलको खासै आवश्यकता पर्दैन । पटक–पटक रोपिरहनु नपर्ने जस्ता सजिला कारणले गर्दा अलैंची खेतीलाई किसानहरुले रोजेका हुन् । यस खेती लाई अन्य खेती जस्तै विस्तार गर्न सके मण्डनभेगका धेरै कृषकहरु अलैंची खेती तर्फ लाग्न सक्ने यसको खेती गरेका कृषकहरुले बताएका छन् । मण्डनभेगमा शुरुवातका क्रममा रहेको यस खेती बाट वार्षिक २ सय केजी जति अलैंची उत्पादन हुन थालेको उनीहरुको भनाई छ ।