स्वार्थी साहित्य नलेखौं, पुरस्कार र सम्मानलाई लेनदेन नगरौं

साहित्यकार छविरमण सिलवाल

(चालिसको दशकको करिव उत्तराद्र्धवाट आधुनिक कविता सृजनाको क्षेत्रमा पाइला चालेका मिलनसार, सहयोगी स्वभावका धनी ब्यक्तित्व छविरमण सिलवाल साहित्यको उन्नयनमा निरन्तर लागेकै छन् । उनको लेखन जटिल र दुरुह छैन । सरल भावशैली र शिल्पमा सशक्त कलम चल्छ उनको । कविताको अलावा नियात्रा,लघुकथा तथा समालोचनामा पनि कलम उत्तिकै चलाउँने छविरमण विभिन्न साहित्यिक संंघसंस्थाहरुमा सक्रिय भूमिका सहित आवद्ध छन् । काभ्रेली माटोमा जन्मिएर राष्ट्रियस्तरमा चर्चित साहित्यकार सिलवालसँग उनको साहित्यिक जीवनका विभिन्न पाटा,नेपाली साहित्य,र काभ्रे जिल्लाको साहित्यको अवस्था लगायतका विषयमा प्रभातफेरी साप्ताहिकको निम्ति प्रदीप सापकोटाले गर्नुभएको कुराकानीलाई यहाँँ प्रस्तुत गरिएको छ ।)

१. सन्चै हुनुहुन्छ ?
– संसारै विसञ्चो भएको बखतमा पनि सञ्चै हुनु यो हाम्रो अहोभाग्य हो ।

२. आजकालको दिनचर्या कसरी वितिरहेछ ?
– हिजो जसरी चलेको थियो, आजकल पनि त्यसरी नै वित्दैछन् दिनहरु । कार्य व्यस्तता यो सधैको एउटा नियमित कार्य नै हो ।

३. आजकल केमा कलम चलाउदै हुनुहुन्छ ?
– नियात्रा तथा कविताका पुस्तक निकाल्ने सोचमा बनाउदैछु । त्यसैले कलम यिनै विधामा चलिरहेका छन् ।

४. तपाईको साहित्य तर्फको लेखनीको; प्रारम्भ कसरी भयो ? र साहित्य लेखनमा प्रेरणा कसरी प्राप्त गर्नुभयो ?
– दुःखबाट छुटेका मुलहरु हुन मेरा सिर्जना यात्रा । दुःख र पीडाका पहाडहरु नै मेरा साहित्य लेखनका प्रेरणाका स्रोतहरु हुन् ।

५. तपाईंलाई मनैदेखि मन पर्ने साहित्यकार ?
– साहित्यकार सबै मेरा प्रिय पात्रहरु हुन् । वस् केही सर्जकहरुका स्वार्थीपनबाट भने दिक्क भइन्छ ।

६. साहित्यको क्षेत्रमा पनि राजनीतिक क्षेत्रमा जस्तै अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा छ भनिन्छ नि ? यस बारे तपाईंको विचार ?
– अबस्य छ, यो सब राजनीतिक धारका कारणबाट भएको हो । पार्टीको झोला बोकेर तथा पार्टीको कोटाबाट बनेका साहित्यकार तथा साहित्यले अरु के नै गर्न सक्छ र ? मेरो विचारमा साहित्यकार सँधै सत्ताको विपक्षमा उभिएर उनीहरुलाई सजग गराउँनुपर्छ जस्तो लाग्छ । तर, हाम्रोमा यसको उल्टो छ । अनि जनमानसले साहित्य तथा साहित्यकारलाई नपत्याउँने कारण यो पनि हो ।

७. काभ्रेली साहित्यको वर्तमान अबस्था र भावी दिनको आँकलन कसरी गर्न सकिन्छ ?
– काभ्रेली साहित्यको वर्तमान अवस्था अत्यन्त राम्रो छ । साप्ताहिक पत्रिकाहरुले पनि साहित्यलाई माया गरेका छन् । नयाँ साहित्यकारहरु उदाउने क्रम जारी छ । यो राम्रो पक्ष हो । अर्को कुरा एउटा साहित्यकारले अर्को साहित्यकारलाई माया र सम्मान गर्नसके झन सुनमा सुगन्ध हुने थियो । आजकल साहित्यमा स्वार्थीपनको बढी नै हावी भएको देखिन्छ । म यही भन्न चाहन्छु कि तपाई साहित्य लेख्नु हुन्छ भने स्वार्थबाट माथि उठेर लेख्नुस, समाज बदल्न लेख्नुस्, राजनीतिज्ञहरुलाई मार्गनिर्देशन गर्ने बाटो बनाउँनुस् । यति भयो भने हामीले लेखेको साहित्यले सबैको सम्मान पाउँन सक्छ ।

८. तपाईको नेतृत्वमा काभ्रेली साहित्य समाजका धेरै गतिविधि अघि बढेका थिए अहिले त्यो समाज कहाँ छ ? काभ्रे जिल्लामा च्याउ झै साहित्यिक संघ सस्था खुलेका छन नि ? तिनीहरुको भुमिकालाई कसरी लिनुभएको छ ?
– हामीले काभ्रेली साहित्य समाज खोलेका थियौ । अहिले यो संस्था सुसुप्त अवस्थामा छ, हामीले केही नयाँ र राम्रा कामहरुको थालनी गरेका थियौ । अबका दिनहरुमा हामी पुनः सक्रिय हुन्छौ । अर्को कुरा साहित्यिक संघसंस्था खुल्नु नराम्रो होइन । साहित्यको संवृद्धिका लागि नै खुलेका हुन् । अक्षरको सेवाका खातिर खुलेका हुन् । तर त्यहाँ फोहोरी खेल हुनु भएन । साहित्यलाई व्यापारमा परिणत गर्नु भएन । विशुद्ध साहित्यको सेवामा रहने संस्थाहरु जतिनै भए पनि केही हुन्न ।

९. यहाँको साहित्यमा प्रबेश कवितावाट आरम्भ भएको देखिन्छ । मुक्तक, नियात्रा, लघुकथामा पनि कलम चलेको पाइन्छ । समिक्षामा पनि कलम उत्तिकै चल्छ । अब यहाँको कुन बिधाको कृति आउदैछ ?
– मैले माथि नै उल्लेख गरिसकेको छु । मेरा दुई कृतिहरु कविता र नियात्रा तत्कालै प्रकाशनमा आउँदैछन् । म साहित्यकार होइन साहित्यसेवी हुँ । मैले पढेका कृतिहरुलाई लेखोटको रुपमा राखेकोमात्र हुँ । समय मिलेसम्म म साहित्यका हरेक विधामा लेख्ने गर्छु । तर मलाई लेखनीमा आनन्द चाहिँ कविता विधामै हुन्छ ।

१०. अन्त्यमा ,के भन्न बाँकी भए ?
– स्वार्थी साहित्य नलेखौ । पुरस्कार सम्मानलाई लेनदेन नगरौं । साहित्य लेख्नेले आफ्नो चरित्र पनि स्वच्छ राखौं । एकले अर्कालाई सम्मान दिन सिकौ । पुस्तकहरु धेरै पढौ र थोरै लेखौ तर गुणस्तरमा ध्यान दिएर लेखौ ।