तातोको नाममा प्रयोग हुने सामग्रीबाट मृत्यु ननिम्तिओस्

आर.एल.श्रेष्ठ
यो वर्ष जाडो दिनानुदिन बढ्दो अवस्थामा छ । जाडो त बढ्दो छ नै त्यसमाथि पनि वर्षात् र घाम नलाग्दा वृद्धवृद्धा र बालबालिकाहरुलाई निकै समस्या परेको छ भने युवाहरुलाई पनि उतिकै समस्या परेको छ । जाडोको समयमा हावाको आवतजावत कम हुनेहुन्छ । कार्बन मोनोअक्साइडले रगतमा रहेको हेमोग्लोबिनबाट अक्सिजनलाई हटाइदिन्छ, जसको कारण कोषमा हुने आन्तरिक श्वासप्रश्वास प्रक्रिया बन्द हुन जान्छ र मुटुमा प्रत्यक्ष हानी गर्दछ ।

जाडोको बेलामा सबैजनाले आफ्नो घर वा कोठामा आगो बाल्ने, हिटर बाल्ने गर्छन् । कार्बन मोनोअक्साइड बिषाक्त रासायनिक ग्यास हो । कार्वन (सी) र अक्सिजन (ओ) मिसिएको हुने भएकोले आगो बालेर बन्द गरिएको कोठामा शुद्ध हावाको प्रसार हुन पाउँदैन र कोठाभित्र अक्सिजन कम हँुदै जान्छ । अक्सिजन कम हुनेबित्तिकै कार्वनको एक परमाणुले अक्सिजनको दुई भाग परमाणु लिएर रासायनिक प्रतिक्रिया शुरु गर्छ र कार्बन मोनोअक्साइड ग्यास बनाउँछ । यो ग्याँस हावाभन्दा ३ गुणा हलुको हुन्छ । यसको मुख्य स्रोतहरुमा दाउराको आगो, गाडीको इन्जिन, ग्यास, तेल, कोइला, पेट्रोल, स्टोभ आदि हुन् ।

हेमोग्लोबिनमा अक्सिजनको मात्रा कम हुँदै गएमा चक्कर लाग्ने, वाकवाक लाग्ने, मन्द टाउको दुख्ने, कमजोरीपन, उल्टी हुने, आँखा धमिलो हुँदै जाने, छिटोछिटो श्वासको गति बढ्ने, मुटुको धड्कन बढ्दै जाने, जीउ काम्न थाल्ने, बेहोस अथवा अर्धचेत हुने हुन्छ । समयमै थाहा नपाए यही कारणले नै मानिसको मृत्यु हुने गरेको तथ्य हाम्रा सामु छ । प्रत्येक वर्ष यही कारणले सयौंको ज्यान लिएको छ । त्यसैले जाडोमा प्रयोग हुने हिटर देखि अन्य स्थानीय तातो दिने वस्तुहरुको प्रयोग गर्दा अत्यन्तै सावधानी अपनाउनु जरुरी छ ।