प्रजातान्त्रिक अभ्यासको नमूना

नेपालको इतिहासमा प्रजातन्त्रको उदय भएको पनि ७०औं दशक भन्दा पनि माथि छ । यो अवधिमा प्रजातन्त्रका रुप, रंगलाई हेर्दा नेपाली जनता खासै खुशी देखिँदैन । जुन अपेक्षा राखेर बलिदान भएको थियो, त्यसको कुनै तुक यथार्थमै भन्नुपर्दा पाइएको छैन ।
राजनीतिक घटनाक्रमले पछिल्लो समय नेपाली कांग्रेस आफूलाई प्रजातन्त्रको हिमायती सम्झन्छ । उसले यो मुलुकमा प्रजातन्त्रको लागि ठूलो लगानी गरेको र प्रजातन्त्रमा मात्र जनताका अधिकारहरु सुनिश्चित हुने उद्घोष गर्दै आएको छ । उसकै भाषा भन्ने हो भने कम्युनिष्टहरु अधिनायकवादी हुन्छन्, उनीहरुले जनताका अधिकारहरु खोस्छन् र जनतालाई स्वतन्त्र रुपमा बोल्न, लेख्न र हिँड्न समेत प्रतिबन्ध लगाउँछन् भन्ने आरोप लगाइरहेको छ । विश्व इतिहासमा केही कम्युनिष्ट शासन भएका मुलुकहरुको बाहिरी आवरण हेर्दा हो कि जस्तो पनि लाग्छ । जस्तो, उत्तर कोरिया, जहाँ साम्राज्यवादी मुलुकहरुका लागि आँखाको कसिंगर बनेर विश्व इतिहासमा उदाएको छ । विश्वमा आफूलाई शक्तिशाली र प्रजातान्त्रिक मुलुक भनेर आफूलाई स्वघोषित गर्ने अमेरिका समेत हच्किन बाध्य भएको छ । यो अवस्थामा नेपालका कम्युनिष्ट आवरणभित्र हुर्किएका राजनेताहरुले देखाएको उदारताले कता–कता नेपाली जनताहरु सन्तुष्ट नभएको आशय देखिन्छ ।
पछिल्ला घटनाक्रममा नेपालको संविधान २०७२ मा उल्लेखित धारा, उपधाराहरुको गलत भनौं या अव्यवहारिक परिभाषा गर्नुले संविधान प्राप्तिका लागि बलिदान गर्ने योद्धाहरुप्रति अपमान भएको महसुस हुन्छ । हुन त हाम्रो मुलुकमा प्रत्येक १०÷१० वर्षमा केही न केही परिवर्तन हुँदै आएका छन् । त्यसैको संकेत पनि हो कि भन्ने अनुमान विश्लेषकहरुले गर्न थालेका छन् । जुन विश्लेषण यथार्थपरक हुने संकेत नेपालका राजनीतिक शक्ति केन्द्रहरुले एकपछि अर्काे गतिविधि गरेर पुष्टि गर्न खोजिरहेका छन् । यो अवस्थामा नेपाली कांग्रेसले आफ्नो १४औं महाधिवेशनको संघारमा जुन गतिविधिहरु प्रस्तुत गरेको छ, त्यो प्रजातान्त्रिक आचरणको एउटा कसीको रुपमा लिन सकिन्छ । अझ भन्नैपर्दा प्रजातन्त्रको उच्चतम उपयोगको एउटा श्रीबिन्दुका रुपमा लिइन सकिन्छ । उसले आफ्नै पार्टीभित्र जुन किसिमको संस्कार विकास ग¥यो, त्यसबाट अन्य राजनीतिक शक्तिहरुले पनि आफूलाई रुपान्तरण गर्ने हो भने यो मुलुकमा अस्थिरताको अन्त्य खोज्न टाढा जानुपर्दैन भन्ने निचोडमा हामी पुगेका छौं ।
राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र, समाजवाद मूल नाराका साथ उदय भएको प्रजातान्त्रिक शक्ति नेपाली कांग्रेसले वि.सं. १९९७ देखि २००६ सालसम्मको एउटा घटनाक्रम र त्यसपछिका घटनाक्रमहरुलाई हेर्ने हो भने पनि नेपाली राजनीतिमा नेपाली कांग्रेसले छिटफुट बाहेक राष्ट्र, राष्ट्रियताको सवालमा आफूलाई अग्रदस्तामा राख्ने कोसिस गरेको पाइन्छ तर दुःखका साथ भन्नुपर्दा सन्धि सम्झौता र निजीकरणले ऊमाथि प्रश्न चिह्नहरु खडा भएका छन् । त्यसैले यात्रामा आइपर्ने आरोह अवरोहका साथ आफूले आफूलाई रुपान्तरण गर्दै लैजानु र जनचाहना अनुसार परिष्कृत हुँदै नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने अवस्थामा राष्ट्रियता सम्बन्धी गम्भीर विषयमा निचमार्न पुग्नुले उसको दस्तावेजमाथि नै प्रश्न चिह्न खडा भएका छन् ।
तसर्थ, आफूलाई प्रजातन्त्रको नमूना सम्झिने शक्तिले नेपाली जनताको भावनामाथि प्रहार हुने कुनै पनि गतिविधि गर्ने छैन भन्ने अपेक्षा हामीले राखेका छौं । यो नै प्रजातन्त्रको सुन्दरता मानिन्छ ।