मार्साबको आधा घण्टा

कृष्णकुमार वैद्य
बनेपा बजारको मध्य अवस्थित तीनधारा चोकबाट सहायक बाटो भएर पश्चिम छिरेपछि असंफ चोकमा पूर्व फर्केको जनमत कार्यालयको साइनबोर्ड टाँसिएको मार्साब (मोहन दुवाल)को पुख्र्यौली घर हो । जनमतलाई बुझेका र बुभ्mन चाहनेहरूको आवतजावत भइरहने थलो पनि हो । मार्साब प्राय लेखन, सम्पादन र भेटघाटमा तल्लिन भइरहने भएपनि बिहान ९ बजे पछि आधा घण्टा समय छुट्याएर मेरो कर्मथलोमा आउनु हुन्छ । म बनेपा अरनिको राजमार्गको सानो टहरामा भेटेरिनरी औषधीको व्यापार गर्छु । यहीँ मार्साबसँग भलाकुसारी हुनेगर्छ ।
मार्साब जनमत साहित्यिक मासिक पत्रिका, जनमत वाङ्मय प्रतिष्ठान, जनमत बाटिका, जनमत पुस्तकालयका संस्थापक एवं नेपाल साहित्यिक पत्रकार सङ्घका केन्द्रीय अध्यक्ष हुनुहुन्छ । यसैगरि विविध सङ्घ संस्थाहरूमा आवद्ध हुनुहुन्छ मार्साब । हाम्रो भेटघाटको बखतमा पनि कैयन परिचितहरूका अभिवादन फर्काउन भ्याइनभ्याई हुन्छ उहाँलाई अनि भन्नुहुन्छ आधा घण्टा समय निकालेर आएको छु यहाँ । कोही केही समय बसेर हामीबिचका कुराकानी सुन्नु हुन्छ । कोही आफ्नो बाटो लाग्छन् ।
मेरो कर्मथलोका घरबेटीलाई मार्साबले आधा घण्टा समय कतै नरोकि यहाँ बस्न आएँ भन्नुभयो । घरबेटीले बिचार र कुरा मिल्ने ठाउँमा नबसि अन्त कहाँ बसिन्छ भनेर तर्क राखे । ‘खाने, लाउनेमा मात्र फरक होला अरू नमिल्ने कुरा के नै छ र ? तिमी पनि मेरो मित्र नै हौ’ मार्साबले जवाफ फर्काउनुभयो । घरबेटीले सहमति जनाए ।
मार्साबसँग गफिदैगर्दा एकजना ग्राहक पसलमा आए । मार्साब र म पसल मुनी टुलमा बसेका थियौँ । उनले ठट्यौली पारा देखाउँदै मलाई भने, ‘भित्र पस्नु, ग्राहकलाई आसन गराउनु ।’ गफ मार्दै उनले वस्तुभाउलाई केही ओखती लिए । मैले ओखतीको मूल्य हिसाब बताएँ । उनले ‘खुद्रा जति छुट गरेपनि हुन्थ्यो नि ? कि खुद्रा नराखी डक्कै भन्या भए हुन्थ्यो’ भनेर जिस्कँदै ‘यसले मसँग लिनु लिए तर पनि मैले यहाँ आउन छोडेको छैन’ भनेर सुनाए । साँच्चै उनी लगभग तीस वर्षदेखि चिनजान भएका ग्राहक हुन् । उनको ठट्टा गर्ने स्वभाव अहिलेसम्म पनि उस्तै रहेछ । ग्राहकसँगको कुराकानी मार्साबले सुनिरहनु भएको रहेछ । गजबको तर्क राख्ने मान्छे रहेछ भनेर मार्साबले भन्नुभयो ।
जनमत साहित्यिक मासिक पत्रिकामा विदेशका विशेषाङ्क प्रकाशित गर्ने तयारीका प्रसङ्ग मार्साबले बताउनुभयो । स्वदेशका विभिन्न जिल्ला र सिक्किम सम्मका विशेषाङ्क प्रकाशित भइसकेको र व्यक्ति विशेषका थुप्रै विशेषाङ्क प्रकाशित हुनुकासाथै कतिपय क्रमशः प्रकाशित हुने क्रममा रहेको चर्चा गर्नुभयो । विदेशी साहित्य र साहित्यकारहरूलाई नेपाली पाठक माझ पस्कने धोको पूरा गर्न सम्पर्क गरिरहेको छु भन्नुभयो । सात प्रदेशका साहित्यिक पत्रिका र साहित्य समेटिएको विशेषाङ्कका लागि पनि प्रयत्न भइरहेको र अतिथि सम्पादकको जिम्मेवारी सुम्पने कार्य भइरहेको बताउनुभयो ।
कुराकानीमा प्रसङ्ग बदल्दै उहाँले बौद्धिक व्यक्ति पनि खुलेर आफ्नो कुरा नराखी मौन बस्छन् भन्नुभयो । राम्रै चलिरहेको निजी बोर्डिङ स्कुलका प्रिन्सिपललाई एउटा पुस्तक किन्न अनुरोध गर्दा पुस्तक पढ्नेहरू पनि छन् र ? भनी प्रश्न गरेको कुराले विकास भनेको केवल बाटोघाटो र ठूलठूला भवन निर्माण मात्र नभएको तत्कालीन बनेपा अवस्थित एक टेलिभिजनसँगको अन्तर्वार्ताको क्रममा आपूmले उल्लेख गरेको सुनाउनुभयो । जनमत साहित्यिक मासिक पत्रिका प्रकाशित भएपछि लगत्तै गाडीमा राखेर बनेपा देखि काठमाडौंसम्म बाटो बाटोमा आफ्ना ग्राहकहरूलाई बाँड्न सहयोगीहरूलाई जिम्मा लगाउँदै पु¥याउने गरेको बताउनुभयो । जाँड, रक्सि, चुरोट जस्ता अमल छाडेको हुनाले गाडीको भाडा व्यहोर्न गा¥हो नभएको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
जताततै दलीय राजनीतिक भागबन्डाको कारण योग्य र दक्ष व्यक्ति पाखा लगाएर देश डुबाइरहेको यथार्थ मार्साबले उजागर गर्नुभयो । योग्य र सक्षम व्यक्तिको छनौट गर्न निष्पक्ष प्रतिस्पर्धात्मक प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रक्रियामा जानू उपयुक्त हुने उहाँले आफ्नो विचार व्यक्त गर्नुभयो । तपाईको खाना आइसक्यो चिसो होला भन्दै मार्साब बिदा हुनुभयो ।