नेटवर्क धन्दालाई निरुत्साहित पार

मुलुकभित्र र बाहिर रहेका हजारौं नेपालीलाई ठगेको एस्योरेन्स युनिटी लाइफ इन्टरनेशनल प्रा.लि. बरिुद्ध कारवाही चलेको केही वर्षमै उस्तै शैलीको ठगी धन्दा फेरि देखापरेको छ । युनिटीबिरुद्ध कारवाही हुँदा ठूलो हल्लीखल्ली मच्चिए पनि अवैध नेटवर्किङ्ग धन्दाका विषयमा मानिस सचेत हुन नसकेर त्यतै तानिनु राम्रो होइन ।
‘क्यु नेट’ का सदस्यहरुलाई प्रहरीले गत आइतबार राति पक्राउ गरेपछि मात्र उसको नेटवर्किङ्ग धन्दाबारे खुलासा भएको हो । जबकि उसले डेढ वर्षदेखि नै नेपालमा गुपचुप धन्दा चलाउँदै आएको रहेछ । नयाँ सदस्य बनाउने तरिका र कमिसनका विषयमा तालिम लिन÷दिन उनीहरु भेला भएका बेला प्रहरी सुटुक्क पुगेर नियन्त्रण लिएको थियो । यो धन्दामा कति नेपाली संलग्न छन् भन्ने खुलिसकेको छैन । पिरामिड शैलीमा नेटवर्किङ्ग धन्दा चलाउनेहरुले सदस्य संख्या बढाउँदै सञ्जाल विस्तार गर्छन् । जति धेरै सदस्य बन्दै÷बनाउँदै गयो, उति कमिसन बढ्ने प्रलोभन देखाइएको पिरामिटड शैलीको नेटवर्किङ्ग व्यवसाय विभिन्न मुलुकमा प्रतिबन्धित भैसकेको छ ।
युनिटीको नेटवर्किङ धन्दाबाट चार लाखभन्दा बढी नेपाली ठगिएका थिए । विभिन्न नाममा त्यस्तै धन्दा फेरि सुरु हुृँदा पनि मानिस भ्रममा पर्ने क्रम रोकिएको छैन । हङकङमा मुख्यालय रहेको क्यु नेटको लक्षित वर्ग पनि राम्रै आर्थिक हैसियत भएकाहरु देखिन्छ । किनभने सदस्य बन्न सामान्यतया साँढे तीन लाख रुपैयाँ तिर्नुपर्छ र डलरमा कारोबार हुन्छ । प्रहरीले पक्राउ गरेर हिरासतमा राखेका १४ जनामा चिकित्सक, इन्जिनियर, चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट समेत रहेका छन् । समाजमा सम्मानका दृष्टिले हेरिने पेसा व्यवसायमा संलग्न व्यक्तिलाई अरुले सजिलै विश्वास गर्छन् । यस्तो धन्दा लुकिछिपी हुने भएकाले सामान्यतया इष्टमित्र, नातेदार, कार्यालयका सहकर्मीबीच नै फस्ने फसाउने गर्छन् ।
नेपालमा पिरामिड शैलीको नेटवर्किङ्ग धन्दा नौलो होइन तर मानिस यसप्रति अझै सजग नबन्नु भने विडम्बनापूर्ण छ । डेढ दशकअघि ‘गोल्डक्वेस्ट’ ले ३५ हजार तिरेर सदस्य बनाउने धन्दा चलाएको थियो । हजारौं नेपाली ठगिएको गुनासोपछि त्यो धन्दा रोकियो तर त्यही धन्दामा संलग्नहरुले युनिटीमार्फत पिरामिड शैलीको नेटवर्किङ धन्दा अघि बढाए । त्यतिबेला उस्तै धन्दा चलाउने मादीकेयर, हर्बाे लगायतका कम्पनी पनि देखा परेका थिए । ती प्रतिबन्धित भएपछि भारतीय भूमिबाट नेपालका कतिपय ठाउँमा नेटवर्किङ धन्दा चलाइएको थियो । अहिले क्यु नेटको धन्दा सार्वजनिक भएको छ । सदस्य संख्या बाउँदै पिरामिड आकारमा सञ्जाल विस्तार गर्न नेपालमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ ।
पिरामिड शैलीको नेटवर्क विस्तार गर्नेबिरुद्ध नियमन र कारवाही फितलो हुँदा धेरै नेपाली ठगिएका थिए । नियमनकारी निकाय सुस्ताएका बेला यस्तो धन्दा फेरि ब्युँतन्छ भन्ने क्यु नेट देखाएको छ । त्यसले यस्तो धन्दा चलाउनेबिरुद्ध राज्यको नियमन र कारवाही प्रक्रिया प्रभावकारी हुनुपर्छ । युनिटीका सञ्चालकबिरुद्ध कारवाही भएपनि सर्वसाधारणले ठगिएको पेैसा फिर्ता पाएका छैनन् । त्यसैले पिरामिड शैलीको नेटवर्किङ धन्दा सुरु नै हुन नसक्ने अवस्था तयार पार्नु आजको तड्कारो आवश्यकता छ ।