प्रभावकारी बन्दै सामुदायिक मेलमिलाप कार्यक्रम

गाउँ मै मिल्नथाले विवाद
८५ प्रतिशत जनता अझै न्याय लिनबाट बञ्चित

धुलिखेल / जिल्लाका १३ स्थानीय तहमा संचालन भएको सामुदायिक मेलमिलाप कार्यक्रम प्रभावकारी बन्दै गइरहेको पाइएको छ । पँहुच नहुँदा जिल्ला अदालत सम्म आउन नसकेका पीडितहरुका लागि सामुदायिक मेलमिलाप कार्यक्रम प्रभावकारी बनेको हो ।

धुलिखेलमा सोमबार भएको कार्यक्रममा जिल्ला न्यायधिश, जिल्ला अदालतका मेलमिलाप केन्द्र प्रमुख, मेलमिलाप कार्यक्रमका संयोजक तथा कार्यकर्ताहरुले जिल्लामा कार्यक्रम प्रभावकारी बन्दै गएको बताएका हुन । ‘दिगो शान्तीका लागि उन्नत सम्बन्ध’ भन्ने मुल नारा रहेको उतm कार्यक्रमबाट सेवा लिनेको संख्या दिनानुदिन बढ्दै गइरहेका छन । प्राकृतिक स्रोत द्धन्द्ध रुपान्तरण केन्द्र तथा द एसिया फाउन्डनेशनको सहयोगमा दुई बर्षदेखी संचालन भएको मेलमिलाप केन्द्रमा ११ सय ६६ विवाद समाधान भईसकेको जिल्ला संयोजक उमा थापाले जानकारी दिइन । उनका अनुसार घरायसी झगडा, साँध विवाद, मदिरा सेवन विवाद, कुटपिट लगायतका विवादहरु मिलाइएका छौ । स्थानीय तहमा रहेका मेलमिलाप कार्यकताहरुले उतm विवाद मिलाउन सहयोग गर्ने गरेको थापाले बताइन । ‘अधिकास व्यतिmगत घट्नाका विवादहरु नै दर्ता हुने गरेका छन, हामीले सक्ने यहि मिलाउछौ भने, अलि जटिल जिल्ला अदालत वा अन्य स्थानमा जानुपर्नेलाई जान सुझाव दिने गरेका छौ’ । थापाले भनिन । जिल्लामा ११ सय ५४ व्यतिmगत र १२ वटा बहुसरोकार विवादहरु मिलापत्र भएका छन ।

तेमाल गाउँपालिकाका मेलमिलाप संयोजक इन्द्रजित तमाङले यो कार्यक्रम प्रभावकारी हुदै गएको बताए । सबै स्थानीय बासीहरु जिल्ला अदालत सम्म आउन सक्ने अवस्था छैनन, आएपनि यहाँ लाग्ने खर्च र धेरै धाउनुपर्ने बाध्यता हुन्थ्यो । थुप्रै घट्नाहरु सानोबाट सुरु भएपनि ठुलो रुप लिने र अन्त्यमा जघन्य हुने गरेको पाइएको छ तर यो सेवा विस्तारसँगै विवादहरु समाधान हुदै गएका छन । उनले भने, चाहे श्रीमान श्रीमतीको विवाद, साँधसधियार, मदिरापान वा सामान्य झै झगडा नै किन नहोस् विस्तारै घट्दै गएको छ । तेमालमा ९३ वटा विवाद समाधान भएको बताए । अन्य १२ बटै स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरुले त्यस समुदायमा भएका कार्यक्रमका बारेमा जनाकारी दिएका थिए ।

जिल्ला अदालत मेलमिलाप केन्द्रका प्रमुख पुष्पराज जोशीले सोचे जस्तो मेलमिलाप कार्यक्रम प्रभावकारी अझै नभएको बताए । कार्यक्रम त संचालन छ तर अझै पनि देवयानीका मुद्धा अदालतमा नै आइरहेका छन, उनले भने, यो बर्ष मात्र ७ सय भन्दा बढी देवयानी मुद्धा दर्ता छन भने २५२ वटा मिलापत्र भएका छन । सामान्य मुद्धालाई अदालत आउन नपर्ने बनाउन सकेमात्र कार्यक्रम प्रभावकारी हुने उनको भनाइ थियो ।

जिल्ला न्यायधिश मेदिनीप्रसाद पौडेलले अझै ८५ प्रतिशत पीडित जनताले न्याय लिन नसकेको अवस्थामा सामुदायिक मेलमिलाप कार्यक्रममा प्रभावकारी नै मान्नुपर्ने बताए । ‘हाम्रो सेवा क्षेत्र जम्मा १५ प्रतिशत मात्र रहेको छ, यसलाई दुरदराजमा पु¥याउन मेलमिलाप कार्यक्रममा सफल हुने विश्वास लिएको छु, यो प्रारम्भ हो साध्य होइन, साधानमा पु¥याउन अझै कठिनाइ छ’ । उनले जधन्य अपराध रोक्नलाई यो कार्यक्रम सफल रहने बताए ।

प्राकृतिक स्रोत द्धन्द्ध रुपान्तरण केन्द्रकी क्षेत्रिय संयोजक रमिला हुमागाईले भूकम्पपछि ५ जिल्लामा सामुदायिक मेलमिलाप कार्यक्रम संचालन गरिरेहको बताइन । बढी प्रभावित जिल्लाका भूकम्पपीडितलाई पर्न सक्ने असरलाई कम गर्न यो कार्यक्रम सुरु गरेका हौ ।

रमेशको नृतृत्वमा तदर्थ समिति गठन

जिल्ला सामुदायिक कार्यकर्ता भेलाले जिल्ला तदर्थ समिति गठन गरेको छ । रमेश हुमागाईको अध्यक्षतामा १३ सदस्यीय तदर्थ कार्यसमिति गठन भएको हो । जसको उपाध्यक्ष अशोक खनाल, कोषाध्यक्ष सुस्मिता आले र सचिव कृष्णप्रसाद चौलागाईं छन् । सदस्यहरुमा योगलक्ष्मि श्रेष्ठ, कृष्णप्रसाद तिमिल्सिना , बलराम बजगाई, राम कुमार खड्का , हरि प्रसाद नेपाल, इन्द्रजित तामाङ, शुरेश योञ्जन, रमेश खरेल, भोज बहादुर खुलाल रहेका छन । यसले स्थानीय तहमा समितिहरु गठन गर्ने छ ।