खोला किनाराका बस्तिलाई स्थानान्तरण गर

सुनकोशीमा पहिरो गएलगत्तै सुदूरपश्चिम क्षेत्रमा बाढीपहिरो गई विपत्तिको दुखान्त रुप आएको छ । १ सय ५० जना बेपत्ता भएको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ भने प्राकृतिक प्रकोपलाई रोक्न सकिन्न र पनि हुनसक्ने क्षतिलाई न्यूनिकरणको प्रबन्ध गर्न पूर्वतयारीको व्यवस्था भने राज्यले मिलाउन सक्ने थियो । हानी नोक्सानी घटाउने उद्देश्यको रणनीतिक तर्जुमा गर्नु जरुरी भैसकेको छ ।
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्दार व्यवस्था, प्रभावकारी राहत वितरण, घाइतेहरुको उपचार, विस्थापितहरुको पुनस्र्थापना एवं पूर्वाधारहरुको पुनः निर्माण गर्नु अहिलेको आवश्यकता प्रभावकारी हुन आउँछ । देशमा विपत गरेको बेला सरकारले गम्भीर हुनुपर्नेमा ढिलो चाल पाएजस्तो तरिकाबाट गइरहेको पाइन्छ । एक साताअघि मात्र प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा विपक्षी नेपा समावेश गरि राष्ट्रिय विपत्तिको उच्च स्तरीय समितिबनाई सकारात्मक ढंगबाट अगाडि बढेको देखिन्छ । पीडितलाई तत्काल राहत र उद्दारले मात्र सम्भव छैन, घोषित नीतिहरु व्यावहारिक रुपमा कार्यान्वयन हुन सकेमा मात्र आम अपेक्षाहरु पूरा हुने थिए ।
पहिरो पीडितहरुको ज्यानमात्र गएन घरजग्गा पशु चौपाया, अन्न भण्डारदेखि सम्पूर्ण जीवन यापन गर्ने बाटो नै बन्द भएकोले सरकारले उद्दार र राहतपछि तुरुन्त पुनर्वासको व्यवस्था मिलाउने कार्यतिर अगाडि बढ्नुपर्छ । विस्तापित भएको एकसाता भइसक्दा पनि पश्चिमी भेगको बर्दिया, कैलाली, सुर्खेत लगायतका बाँके जिल्ला जस्तै छ । जिम्मेवारी पाएर बसेका राज्यका अधिकारीहरु निर्धक्क र सहज रुपमै केही गर्न नसकेको जवाफले टार्न खोज्ने जस्ता कार्यले प्रशय पाउनुले पनि पीडितहरुले बेलामा राहत पाउन नसकेको हो ।
२००६ साल र २०११ सालमा ठूलो क्षति पु¥याउने बाढी पहिरोले गोरखादेखि दोलखासम्म भूधरातल नै फेरबदल गर्ने गरि नोक्सानी भएकोमा ३ सय ५० को मृत्यु ३ हजार घर क्षतिग्रस्त भई दुईकरोड बराबरको धनजन क्षति भएको थियो ।
त्यस्तै, २०१८, २०२२ र २०३० मा पनि बाढी पहिरोले क्षति भएपछि न्यूनिकरण गर्न वन संरक्षणलाई जोड दिई सरकार अगाडि बढेको थियो, जुन अहिले पनि जारी छ । उक्त सिद्धान्त सहि होइन भनि प्रकाशनमा आउँदा पनि बाढी पहिरोलाई विनाससँग जोड्ने प्रचलन भने अझै कायमै छ ।
इतिहास हेर्दा २०३८, २०४३ र २०५० मा ललितपुर, काभ्रेपलाञ्चोक, सिन्धुपाल्चोकमा बाढी पहिरो गई सुनकोशी जलविद्युत गृहमा क्षति पु¥याएको थियो भने २०५९ र २०६५ को सप्तकोशीमा आएको बाढीले व्यापक नोक्सानी गरेको थियो । यसरी के भन्न सकिन्छ भने सरकारले खोला किनाराका बस्तिहरुलाई स्थानान्तरण गरि अन्यत्रै पुनर्वासको व्यवस्था मिलाउनु जरुरी भैसकेको छ ।