दीक्षित हुनेमा उल्लेख्य छात्राको संख्या

काठमाडौं विश्वविद्यालय र त्रिभुवन विश्वविद्यालयले हालै गरेको दीक्षान्त समारोहमा छात्रभन्दा छात्राहरुको उपस्थिति बाक्लो रहेको तथ्यांकले देखाएको छ ।
यसबाट के कुरा पुष्टि हुन्छ भने विस्तारै शैक्षिक जनशक्तिमा पुरुषहरु पछि पर्दैछन् भन्ने संकेत दिन्छ । यसो भनिरहँदा छात्राहरुको संख्या वृद्धि हुनु नराम्रो होइन तर जनसंख्याको आधारमा ४९÷५१ प्रतिशतको आधारलाई हेर्दा र दीक्षान्त समारोहमा प्रस्तुत गरिएको तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने समस्याको रुपमा देखा परेको छ ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले सार्वजनिक गरेको ४७औं दीक्षान्त समारोहमा कुल २६ पदकमध्ये ६१ प्रतिशत छात्राले पाएका छन् । कतिले १ त कतिले २÷३ सम्म पाएका छन् । यसरी प्राप्त पदकको तथ्यांकलाई मानिरहँदा नेपालको शैक्षिक गुणस्तरको बारेमा प्रश्न चिन्ह नउठ्ला भन्न सकिन्छ ? त्यसैले सरोकारवाला निकायले गम्भीर ध्यानाकर्षण दिन ढिला भइसकेको बौद्धिक वृत्तमा चर्चा चलेको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालय गोल्ड मेडेलिस्ट र पिएचडि उपाधि प्राप्त विद्यार्थीलाई मात्र बोलाएर गरिएको दीक्षान्त समारोहमा यो वर्षमा झण्डै ३० हजार विद्यार्थीहरुले ट्रान्सक्रिप्ट लगेका छन् । यसरी ट्रान्सक्रिप्त लानुपर्ने अवस्था कोभिड नै प्रमुख कारण हो । अन्यथा सम्पूर्ण विद्यार्थीहरुलाई सामूहिक बोलाएर सामूहिक रुपमा दीक्षित हुन पाउने अधिकार सबैको थियो । यस वर्ष मात्रै यो अवस्था सिर्जना हुन गएको हो । यो समस्या त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा मात्र होइन काठमाडौं विश्वविद्यालय लगायत मुलुकका अन्य विश्वविद्यालयहरुमा पनि रहेको छ ।
यस वर्ष त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट दीक्षित हुनेको संख्या अघिल्लो वर्षको दाँजोमा ५० प्रतिशत कम छ । स्नातकदेखि पिएचडि सम्म गरी ४७औं दीक्षान्त समारोहमा २९ हजार ७ सय २९ विद्यार्थी दीक्षित भएका तथ्यांकले देखाउँछ । अघिल्लो वर्ष यो संख्या ५९ हजार विद्यार्थी दीक्षित भएको छ । यसरी झण्डै २० हजारको हाराहारीमा दीक्षित हुने विद्यार्थीहरुको संख्या घट्नुको पछाडि त्रिभुवन विश्वविद्यालयले कोभिडलाई कारण देखाएको छ भने यसको आलोचकका रुपमा बौद्धिक वृत्तहरुले विश्वविद्यालयहरुको कमजोरीका कारण यो अवस्था आएको चर्चा गरिरहेका छन् । यसमा पनि ६१ प्रतिशत छात्राहरुको मात्रै बाहुल्यता रहनुले नेपालमा युवाहरु कहाँ छन्, के गरिरहेका छन् भनिराख्नु नपर्ला । त्यसैले सम्बन्धित निकायले यस विषयमा गम्भीरताका साथै कुरा उठाओस् र यस किसिमका कमी कमजोरीका लागि जिम्मेवार रहेका जो कोहिलाई पनि कठघरामा ल्याउने साहस गरोस् भन्ने ठम्याई हाम्रो छ ।
तसर्थ यो मुलुकबाट शैक्षिक गुणस्तरयुक्त जनशक्तिको पलायन दिनप्रतिदिन हुने संकेत देखिएको छ । आज मुलुकका कुना कन्दरामा लास उठाउने युवाहरु पाइँदैन । यो सबै राजनीतिक रुपमा अकर्मण्यताको पराकाष्टको रुपमा लिनुपर्ने हुन्छ । त्यसैले सम्बन्धित सरोकारवाला निकाय यस किसिमका तथ्यांकहरुप्रति गम्भीर बन्दै जसको जहाँ जे कमीकमजोरी भएका छन्, त्यसलाई सुधार गरेर शैक्षिक माफियाबाट मुलुकलाई अलग राख्नको लागि जिम्मेवार बनौं ।