फलामे ढोकाको अपहेलना अन्त्य गर

अहिले मुलुकमा फलामे ढोकाको रुपमा स्थापित भएको एसईई परीक्षा सञ्चालन भइरहेको छ ।
पछिल्लो समय एसईई परीक्षाप्रति परीक्षार्थीहरुको चासो कम हुँदै गएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डका अनुसार एसइई परीक्षाका लागि पाँच लाख चार हजार ४ सय १४ जना विद्यार्थीले रजिस्ट्रेसन फाराम भरेका थिए ।
राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले दिएको जानकारी अनुसार कक्षा १० मा परीक्षा फाराम भरेकामध्ये चार लाख ७६ हजारले मात्रै प्रवेशपत्र लिएका थिए । प्रवेशपत्र लिएकामध्ये पनि परीक्षामा चार लाख ७० हजारको हाराहारीमा मात्रै उपस्थित भएको जानकारी गराएको छ । यसरी अनुपस्थित हुनेमा अधिकांश छात्र रहेका छन् । फाराम भरेर पनि अनुपस्थित भएकामध्ये केहीले बिचैमा पढाइ छाडेको देखिन्छ तर प्रवेशपत्र लिएर पनि अनुपस्थित हुनुका कारण भने यकिन तथ्यांक सरोकारवाला निकायसँग छैन । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले सार्वजनिक गरेको ३५ हजार अनुपस्थित परीक्षार्थीको तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने यो गम्भीर विषयका रुपमा लिन आवश्यक छ । यसले नेपालको शिक्षा कता जाँदैछ भन्ने तर्फ इंकित गरेको सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ । यस किसिमको निरन्तरताले भोलि यो मुलुकमा शैक्षिक जनशक्तिको टड्कारो समस्या खड्किने छ । तसर्थ, यसतर्फ सरोकारवाला निकाय गम्भीर बनेर तत्काल सूक्ष्म अध्ययन अनुसन्धानमा जाओस् भन्ने अपेक्षा हामीले लिएका छौं ।
बिडम्बना ! रोजगारी, श्रम बजारमा गएका कारण पनि यस्तो भएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले यो वर्षबाट परीक्षार्थीले हरेक विषयमा सैद्धान्तिकतर्फ न्यूनतम ३५ प्रतिशत र आन्तरिक मूल्याङ्कनतर्फ ४० प्रतिशत ल्याउनैपर्ने नीति अख्तियार गरेको छ भने दुई विषयसम्म ननग्रेडेड (एनजी) ल्याउनेलाई ग्रेड वृद्धिको मौका दिइने जानकारी गराएको छ । यो निर्णय कार्यान्वयन हुनेमा सर्वत्र चिन्ताको विषय बनेको छ ।
अझै पनि नेपालको शिक्षालाई कक्षा कोठाका चार पर्खालभित्रको शिक्षक केन्द्रित कर्मकाण्डी प्रक्रियाभन्दा फरक बनाउन सकिएको छैन । प्रगतिशील शिक्षण त सिद्धान्त र दर्शनमै सीमित हुन पुगेको नेपालको शिक्षा नीतिले रोजगारमुलक जनशक्ति उत्पादनतर्फ उपयुक्त फड्को मारेको पाइन्नँ । बहुल समाज भएको हाम्रो देशमा सही अर्थमा संस्कृतिसापेक्ष शिक्षण हुन नसक्दा पुरातन ज्ञान, संस्कार र संस्कृतिको अन्वेषण र प्रवर्धन हुन सकेको छैन । विविध जात, धर्म, लिङ्ग र समुदायमा रहेका एकअर्काप्रतिका नकारात्मक धारणा, शङ्का र बेमेल हटाएर सही अर्थमा एकता र सद्भाव स्थापित गर्ने शिक्षाको आवश्यकता छ । सरोकारवाला निकायले यसतर्फ तत्काल ध्यान दिन नसकेमा यो तथ्यांक विकराल समस्याको रुपमा स्थापित हुनेछ ।
शिक्षा राष्ट्रनिर्माण गर्ने कालिगड उत्पादन गर्ने प्रक्रिया हो । यो मानव जीवनको शुद्धीकरणका लागि निरन्तर चल्ने अभियान पनि हो तर देशका राजनीतिक दलले शिक्षा मन्त्रालयलाई कम प्रथामिकतामा राख्ने गरेको छ । वास्तवमा यो निकाय संवेदनशील र महत्वपूर्ण छ । यसमा वर्तमान नेतृत्वले ध्यान पु¥याउन आवश्यक छ । हुर्कंदै गरेका कलिला मस्तिष्कदेखि देशका सम्पूर्ण विद्वत् वर्गको नेतृत्व यस मन्त्रालयले गर्ने गरेको छ । त्यसैले हालका शिक्षामन्त्रीका अगाडि चुनौतीका पहाड नै बनेका छन् यि ३५ हजार अनुपस्थित परीक्षार्थीहरु । सही नेतृत्व गर्न सकियो भने देशको समग्र शैक्षिक क्षेत्र र सारा राष्ट्र साथमा रहने छ । त्यसैले कर्मकाण्डी काम मात्र नगरी समग्र शैक्षिक क्षेत्रको उन्नयनका लागि नयाँ नेतृत्वले राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले सार्वजनिक गरेको परीक्षार्थीहरुको तथ्यांकतर्फ आफ्नो ध्यान केन्द्रित गरोस् भन्ने ठम्याइमा हामी छौं ।