कालाजार नियन्त्रण गर

मुलुकमा कालाजार देखा पर्न थालेको छ । समयमै नियन्त्रण नगर्ने हो भने भयावह स्थिति निम्तिन सक्छ । रोग फैलन नदिनको लागि अपनाउनु पर्ने उपायहरू समयमै अपनाय सङ्क्रमण फैलने भय कम हुन्छ । समयमै सोच नपु¥याउँदा साथै हेलचेक्र्याइँ दर्गा सङ्क्रमण नियन्त्रण भन्दा बाहिर जान सक्छ । नेपालको कुनै भागमा कालाजार देखिँदैमा आत्तिहाल्नु पर्दैन भन्ने मनस्थितिले जटिल समस्या ल्याउन सक्छ । सम्बन्धित निकायले समयमै सतर्कता अपनाउने साथै जनचेतना फैलाउने कार्यलाई निरन्तरता दिदै जाने हो भने समस्या रहन्न । तर रोग लागेको छैन भनेर चुप बस्ने हो भने पछुताउनु पर्ने अवस्था निम्तिन सक्छ । रोग लागेपछि उपचार गर्नु भन्दा रोग लाग्न नदिनु बुद्धिमानी मानिन्छ ।
परजीवीले टोक्दा मानिसको मृत्युका कारणमध्ये कालाजार औलो पछिको दोस्रो जटिल ढङ्गको रोग हो । ‘स्यान्ड फ्लाई’ नामक भुसुनाको टोकाइबाट कालाजारको सङ्क्रमण हुन्छ । स्वास्थ्य कार्यालयले वा स्थानीय तहहरूले कालाजार रोग के को कारणले गर्दा लाग्छ ? सो रोगबाट जोगिनको लागि के कस्तो उपाय अपनाउनु पर्छ भन्ने जनचेतना फैलाउँदा पनि रोग लाग्नबाट बच्न सक्ने सम्भावना प्रबल रहन्छ । भुसुनाको टोकाईबाट कालाजार रोग लाग्ने भएकोले भुसुनाबाट जोगिनको लागि विभिन्न तरिकाहरू अपनाउनु पर्ने साथै कालाजार रोग निम्तिन सक्ने ‘स्यान्ड फ्लाई’ नामक भुसुना नियन्त्रणको लागि पहल गर्न जरुरी रहन्छ ।
नेपालमा कालाजार देखिएपछि प्रभावित क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ । तर मुलुकको अन्य स्थानहरूमा भने खासै चासो राखेको पाइन्न । यसरी रोगको बारेमा चासो नराख्ने हो भने समस्या जटिल बन्दै जाने भएकोले चनाखो रहँदै अनुगमनको साथै थप अध्ययन गर्न उत्तिकै जरुरी रहन्छ । कालाजार रोगले आक्रमण गरेपछि शरीरको तौल अत्यधिक मात्रामा घट्ने साथै लगातार १४ दिनभन्दा बढी उच्च ज्वरो आउने हुन्छ । सामान्य ढंगभन्दा फरक तरिकाले ज्वरो आयो साथै तौल घट्दै गएमा सतर्कता अपनाउन जरुरी रहन्छ । स्थानीय तहको दायित्व स्थानीय जनताको संरक्षण गर्नु हो त्यसैले स्थानीय तहमा रहेको स्वास्थ्य शाखा माफर्त जनचेतना प्रदान गर्ने कार्यलाई प्राथमिकता दिदै कालाजार नियन्त्रण गर्नेक्रममा सकृयता रहन जरुरी रहन्छ ।