हजारौं कन्या पुजिए

काभ्रे । हिन्दु र बौद्ध परम्पराअनुसार कृष्ण जन्माष्टमीको संघारमा बनेपा लगायत मुख्य शहरहरुमा कन्या पुज्ने संस्कारलाई निरन्तरता दिइँदै हजारौं कन्याहरुलाई मंगलबार श्रद्धालुहरुले पुजेका छन् ।
सोहि क्रममा व्यवसायिक नगरी बनेपामा यहाँका प्रतिष्ठित घराना लगायतका व्यक्तित्वहरुले कन्याहरुलाई पुजेका छन् । धर्मशास्त्रमा उल्लेख भएअनुसार नेवाः सभ्यतामा हिन्दु र बौध्द पछि मात्र प्रवेश भएको उल्लेख छ । त्यस अघि पनि धर्म, संस्कृति चलिआएको पाईन्छ । आफु र आफ्नो शक्तिलाई भगवानको रुपमा लिने गरिन्छ धर्म, संस्कार, संस्कृतिअनुसार नेवाः समुदायमा अजा र अजि यी दुई प्रमुख पात्रहरु हुन् । मृत्यु पश्चात पनि शक्तिको रुप रहि आफ्नो परिवारहरुलाई रक्षा गरि रहन्छ भनि विश्वास गरिन्छ । यहाँ अजा भैरव र अजिमा लुतु अजिमा, चण्डेश्वरी अजिमालाई लिने गरिन्छ । घरायसी कार्य र संस्कृति संस्कारहरु अजिबाट अहिले सम्म संचालन हुँदै आएका छन् । कुनै पनि सगुन अजिको हातबाट हुन्छ । शिशु जन्मिएपछि छोरीको दाँत छोराको भन्दा पहिले नै आउने भएकोले पहिले नै छोरीलाई अन्नप्राशन गराईन्छ । साथै यस्तै ईहि, बाह्राः संस्कारहरुलाई नेवाः सभ्यतामा नारीको सम्मानको रुपमा लिइँदै आएको छ ।
नेपालभाषामा भोंत, बनेपाको हकमा त अझ एक पाईला अगाडी नारी सम्मान गरेको पाउँछौं । भ्वँःमीहरु चण्डेश्वरी माईलाई अजिमाकै रुप पुज्दै आएका छन् । अजिमाकहाँ पुजा पाठ पछि सगुन पहिले उपस्थित सवभन्दा सानो कन्यालाई दिने चलन छ । घर घरमा पनि कन्याबाटै सामुहिक सगुन शुरु हुन्छ ।
भ्वँःमीहरुले अर्को नारीलाई दिने ठुलो सम्मान कन्या पुजालाई लिन सकिन्छ । बनेपामा वर्षमा दुई पटक कन्या पुजाको आयोजना गरिन्छ । पहिलो दिन पंचमी र अर्को कृष्णाष्टमीका दिनमा । उपस्थित कन्याहरुलाई बनेपा बजारको दायाँ बायाँ घरहरुको पेटीहरुमा बसाईन्छ र सहभागी भक्तजनहरु कन्याहरुलाई श्रद्धापूर्वक पुजा गरी खानेकुरा, मिठाई, रोटी र भेटी चढाईन्छ । हजारौ कन्याहरुलाई पुजा गरी भव्य रुपमा बाजा गाजा बजाई जात्रा पर्वको रुपमा बनेपालीहरुले मनाउँदै आएका छन् ।
यो परम्परालाई अन्य नेवार समुदायमा मात्र नभई अन्य जातजातिहरुले पनि परम्परागत रुपमा पुज्ने संस्कारको विकास गर्दै आएका छन् ।